Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́

Olóṣèlú
(Àtúnjúwe láti Olusegun Obasanjo)

Matthew Àrẹ̀mú Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ GCFR[1] (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ karùn-ún oṣù kẹta ọdún 1937) jẹ́ gbajúmọ̀ àgbà olóṣèlú, ajagun-fẹ̀yíntí àti Ààrẹ àná orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Orúkọ bàbá rẹ̀ ni Amos Àdìgún Ọbalúayésanjọ́ "Obasanjo" Bánkọ́lé, ìyá rẹ̀ sìn ń jẹ́ Àṣàbí.Ọbásanjọ́ jẹ́ ọmọ bíbí Òwu ní ìlú Abẹ́òkúta ní ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ìyá rẹ̀ kú ní ọdún 1958, bàbá rẹ̀ sìn kú bákan náà ní ọdún 1959.

Olusegun Obasanjo
Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà 12k
In office
29 May, 1999 – 29 May, 2007
Vice PresidentAtiku Abubakar
AsíwájúAbdulsalami Abubakar
Arọ́pòUmaru Yar'Adua
5th Olori Orile-ede Naijiria
In office
February 13, 1976 – October 1, 1979
Vice PresidentShehu Musa Yar'Adua
AsíwájúMurtala Mohammed
Arọ́pòShehu Shagari
3rd Vice President of Nigeria
In office
July 29, 1975 – February 13, 1976
ÀàrẹMurtala Mohammed
AsíwájúJ.E.A. Wey
Arọ́pòShehu Musa Yar'Adua
Àwọn àlàyé onítòhún
Ọjọ́ìbí5 Oṣù Kẹta 1937 (1937-03-05) (ọmọ ọdún 87)
Abeokuta, Ipinle Ogun, Nigeria
Ẹgbẹ́ olóṣèlúPeople's Democratic Party
(Àwọn) olólùfẹ́Lynda Obasanjo (ex-wife, aláìsí), Stella Obasanjo (aláìsí)

Ìgbà èwe rẹ̀

àtúnṣe

Wọn bi Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ ni Ojo Kaarun, Oṣù Kẹta, ọdun mẹtadinlojilẹdẹgbẹwa (1937) fún Amos Obaluayesanjo Bankole ati Asabi lilu Ìbògùn Ọláogun. O jẹ akọbi awọ̀n obi re, wọn bi ọmọ mẹjọ tẹle, ṣugbon arabirin kan loni ti ò kù. O di omo orukan nigba ti o pe omodun mejilelogun. Ile iwe Saint David Ebenezer School ni Ibogun ni oloye obasanjo ti ka iwa alakobere( primary school education),ni odun 1948. Oloye Obasanjo jé ògágun tó tifèyìntì kúrò nínú iṣẹ́ Ológun ilè Nàìjíríà ati olóṣèlú ọmọ ilè Naijiria. Oun ni Ààre ilè Naijiria lati odún 1999 títí dé ọdún 2007. Èyí ni ìgbà iketa tí Obasanjo yíò jé Ààre orílè-èdè Nàìjírìa. O ti koko je Aare laye Igba ijoba ologun laarin odun 19761979.[2][3]

Ìfẹ̀yìntì rẹ̀

àtúnṣe
 
Obasanjo ní ọdún 1978

Lẹ́yìn tí ó fẹ̀yìntì, ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ àdáṣe tirẹ̀, ìyẹn ní iṣẹ́ àgbẹ̀. Ilé-iṣẹ́ àgbẹ̀ rẹ̀, (Obasanjo Farms) gbòòrò; tó fẹ́rẹ ma sí abala iṣé àgbẹ̀ tí kò sí níbẹ̀. Láàrín ọdún 1976 sí 1999, Obasanjo di ẹni mímọ̀ ní gbogbo àgbáyé. Akinkanju ni ninu eto oselu agbaye. O wa ninu awon Igbimo to n petu si aawo ni awon orile-ede to n jagun, paapaa ni ile adulawo. O je ogunna gbongbo ninu egbe kan to koriira iwa ibaje, iyen ni Transparency International. Ni odun 1999, Obasanjo tun di Aare alagbada fun orile-ede Naijiria, labe asia egbe PDP. A tun fi ibo yan an pada gege bi Aare lekeji ni 2003..[4] Okan pataki ninu awon afojusun ijoba Obasanjo ni igbogun ti iwa jegudujera (Anti-Corruption). Obasanjo gbiyanju dida ogo Naijiria pada laarin awon akegbe re ni agbaye (Committee of nations). O tun iyi owo naira to ti di aburunmu bi omi gaari se, gbigbowo-lori-oja (inflation) si dinku jojo. Iye owo afipamo-soke-okun (external reserves) Naijiria ti ga gan-an ni, o to $40 billion bayii. Obasanjo tun fidi awon banki wa mule gbogbo, pipo ti won po yanturu tele ti dinku, won o ju meeedogbon lo mo bayii. Eyi mu ki awon eniyan ni igbekele ninu fifi owo pamo si banki, won si tun le ya owo fun idagbasoke okowo won gbogbo. Lara awon eto ti ijoba Obasanjo n se ni tita awon ogun ijoba fun awon aladani (privatisation policy). Eto yii ku die kaato. Idi ni pe awon olowo lo le ra awon ogun bee, talika kankan ko le ra won.

Ni Oṣu Kẹjọ ọdun 2021, Ẹgbẹ Afirika yan Olusegun Obasanjo gẹgẹbi Aṣoju giga fun Alaafia ni Iwo Afirika.


 

Àwọn ìtọ́kasí

àtúnṣe
  1. "Statement by Obasanjo to the United Nations" (PDF). Retrieved 2011-04-23. 
  2. "Olusegun Obasanjo". Encyclopaedia Britannica. 21 May 2014. http://global.britannica.com/EBchecked/topic/423633/Olusegun-Obasanjo. Retrieved 23 February 2015. 
  3. "President of Nigeria loses bid for a 3rd term". International Herald Tribune. 29 March 2009. Retrieved 2011-04-23. 
  4. "Annual Abstract of Statistics, 2012". National Bureau of Statistics. National Bureau of Statistics. pp. 595–596. Archived from the original (PDF) on 28 January 2015. Retrieved 3 April 2015. 


Àwọn àjápọ̀ látìta

àtúnṣe
Preceded by
Murtala Mohammed
Head of the Federal Military Government of Nigeria
13 February 1976– 1 October 1979
Succeeded by
Shehu Shagari
Preceded by
None
Peoples Democratic Party (PDP) Presidential Nominee
1999 (won), 2003 (won)
Succeeded by
Umaru Yar'Adua
Preceded by
Abdulsalami Abubakar
as Chairman of the Provisional Ruling Council of Nigeria
President of Nigeria
29 May 1999 – 29 May 2007
Succeeded by
Umaru Yar'Adua
Preceded by
John Howard
Commonwealth Chairperson-in-Office
2003–2005
Succeeded by
Lawrence Gonzi
Preceded by
Joaquim Chissano
Chairperson of the African Union
2004–2006
Succeeded by
Denis Sassou-Nguesso